از اريك فروم ( ) روانكاو روشنبين آمريكايى چنين نقل مىكند : جهتيابى و موضوع دلبستگى : هيچ كس نيست كه نسبت به دينى نيازمند نباشد و حدودى براى جهتيابى و موضوعى براى دلبستگى خويش نخواهد . انسان ممكن است جانداران يا درختان يا بتهاى زرين يا سنگى يا خداى ناديدنى يا مردى ربانى يا پيشوايى شيطانىصفت را بپرستد ، مىتواند نياكان يا ملت يا طبقه يا حزب خود يا پول و كاميابى را بپرستد ، دين او ممكن است سرچشمه آبادانى يا مايه تباهى يا عشق يا سيادت يا برادرى باشد ، ممكن است نيروى عقل او را بپرورد يا آن را فلج كند . او خود ممكن است از مجموعه معتقداتش به عنوان دين ، ممتاز از معتقدات غير دينى ، آگاه باشد و ممكن است برعكس فكر كند كه هيچ دينى ندارد و معناى دلبستگى خود را به غاياتى ظاهراً غير دينى مانند قدرت و پول يا كاميابى ، فقط نشانه علاقه به امور عملى و موافق مصلحت بداند . مسأله بر سر اين نيست كه انسان دين دارد يا ندارد بلكه اين است كه كدام دين را دارد ، آن يك را كه به تكامل او يارى مىكند و نيروى خاص انسانى او را مىپروراند يا آن يك را كه فلج كننده اين نيروهاست . 13 . رجوع شود به ورقه دين و تمدن ، سخن ويل دورانت در مقدمه لذات فلسفه و ورقه هاى علم و ايمان ، سخن جرج سارتن در شش بال ، صفحه 305 . دين منسوخشدنى نيست 1 . * ( فأما الزبد فيذهب جفاء و اما ماينفع الناس فيمكث فىالارض . ) * مسأله اى مطرح است در ميان علماى اجتماع كه آيا با اين همه